API yanıtından, yapılandırma dosyasından ya da bir log satırından kopyaladığın JSON çoğu zaman tek satırlık, okunması zor bir bloktur. Bu JSON formatter önce metni standart JSON kurallarına göre ayrıştırır. Veri geçerliyse seçtiğin girintiyle düzenli bir yapıya dönüştürür, geçersizse tarayıcının ayrıştırıcısından gelen hata mesajını gösterir. Böylece JSON biçimlendirme ve JSON doğrulama işini tek adımda yaparsın. Anahtarların sırası, sayıların yazılışı ve kaçış dizileri yazdığın gibi korunur; araç veriyi yeniden sıralamaz.
Tüm işlem tarayıcında yürür; yapıştırdığın metin Falanca sunucularına gönderilmez ve kaydedilmez. Bu, içinde API anahtarı, erişim token'ı veya müşteri bilgisi bulunan JSON yanıtlarını incelerken önemli bir güven noktasıdır. Araç 1 MiB'a kadar girdiyi ve 10 MiB'a kadar çıktıyı destekler; girintili çıktıda en fazla 128 iç içe seviye işlenir. Yalnızca söz dizimini kontrol eder, JSON Schema doğrulaması yapmaz.
JSON Biçimlendirici ve Doğrulayıcı (JSON Formatter) nasıl kullanılır?
- JSON verisi alanına metni yapıştır ya da denemek için Örnek yükle düğmesine bas.
- Çıktı biçimi listesinden 2 boşluk girinti, 4 boşluk girinti veya Küçült (minify) seçeneğini belirle.
- Dönüştür düğmesine bas; geçerli JSON, Sonuç alanında seçtiğin biçimde görünür.
- Hata alırsan mesajdaki konum bilgisini kullanarak sorunlu karakteri bul, düzelt ve tekrar dene.
- Sonucu Kopyala ile panoya al veya İndir ile .json dosyası olarak kaydet; yeni bir iş için Temizle düğmesini kullan.
Örnek: {"ad":"Deniz","aktif":true}
Sık JSON hataları ve ne anlama geldikleri
Geçersiz verilerde araç “Geçersiz JSON:” önekiyle tarayıcının hata mesajını gösterir. Mesajın ayrıntısı tarayıcıya göre değişir: Chrome ve Edge genellikle “Unexpected token” ifadesiyle birlikte bir konum (position) bildirir, Firefox ise satır ve sütun numarası verir. Unexpected token hatası, ayrıştırıcının o noktada beklemediği bir karakterle karşılaştığı anlamına gelir. JSON hatası bulma işinde en sık rastlanan nedenler şunlardır:
- Sondaki virgül: [1, 2, 3,] veya {"a": 1,} JavaScript'te geçerli olsa da JSON'da geçersizdir.
- Tek tırnak: {'ad': 'Deniz'} yerine anahtar ve dizgelerde çift tırnak kullanılmalıdır.
- Tırnaksız anahtar: {ad: "Deniz"} geçersizdir; doğrusu {"ad": "Deniz"} biçimidir.
- Yorum satırları: // veya /* */ JSON standardında yoktur; yorumlu yapılandırma dosyalarını önce temizlemen gerekir.
- Desteklenmeyen değerler: undefined, NaN ve Infinity kullanılamaz; JSON yalnızca dizge, sayı, true, false, null, nesne ve dizi kabul eder.
- Kaçırılmamış karakter: dizge içindeki çift tırnak \" , ters bölü \\ olarak yazılmalıdır; Windows yolu C:\\Users biçiminde olmalıdır.
- Akıllı tırnaklar: Word veya e-postadan kopyalanan “ ” işaretleri düz çift tırnak değildir ve hata üretir.
Biçimlendirme, küçültme ve doğrulama arasındaki fark
Doğrulama, metnin JSON söz dizimine (RFC 8259) uyup uymadığını kontrol eder. Biçimlendirme (pretty print) geçerli veriye satır sonları ve girinti ekler; küçültme (minify) ise yapısal boşlukları atarak veriyi tek satıra indirir. Üç işlemde de verinin anlamı değişmez ve dizgelerin içindeki boşluklara dokunulmaz.
Küçültülmüş JSON, boyutu düşük olduğu için HTTP yanıtlarında, ortam değişkenlerinde ve tek satır bekleyen log sistemlerinde işe yarar. 2 boşluk girinti JavaScript projelerinde, 4 boşluk ise Python dünyasında daha yaygın bir tercihtir. Kod incelemesi veya JSON dosyası düzenleme için girintili biçim, hata ayıklamayı belirgin şekilde kolaylaştırır.
Büyük sayılar ve kesinlik kaybı
JavaScript sayıları 64 bit kayan noktalıdır ve tamsayıları yalnızca 9.007.199.254.740.991 (2^53 − 1) değerine kadar kesin tutar. Bu araç biçimlendirirken sayıları yazdığın gibi korur; 19 haneli bir sipariş kimliği çıktıya bozulmadan geçer. Ancak aynı JSON'u JSON.parse ile okuyan başka bir program bu değeri sessizce yuvarlayabilir. Bu yüzden kimlik ve benzeri uzun sayısal değerleri API tasarımında çift tırnak içinde dizge olarak taşımak en güvenli yoldur.
Güvenlik ve gizlilik notları
JSON yanıtları sıklıkla access_token, refresh_token, api_key veya oturum bilgisi içerir. İçeriği sunucuya yükleyen araçlarda bu değerler erişim kayıtlarına ya da önbelleklere düşebilir. Falanca'nın JSON biçimlendiricisi metni tarayıcıdan dışarı göndermez. Yine de bir anahtarın ekran görüntüsüne, paylaşılan bir dosyaya veya hata kaydına sızdığından şüpheleniyorsan ilgili servisten o anahtarı iptal edip yenisini üretmelisin.
Sıkça sorulan sorular
JSON formatter nedir, ne işe yarar?
JSON formatter, sıkıştırılmış ya da düzensiz JSON metnini girintili ve satırlara bölünmüş okunur bir yapıya çeviren araçtır. Bu sayfadaki araç aynı anda doğrulama da yapar: veri geçersizse biçimlendirme yerine hata mesajı gösterir. İstersen ters yönde küçültme yaparak tüm yapısal boşlukları kaldırabilir ve veriyi tek satıra indirebilirsin.
JSON doğrulama yaparken hatanın yerini nasıl bulurum?
Hata mesajındaki konum bilgisine bak. Chrome ve Edge “position 42” gibi karakter sırası verir; bu, metnin başından itibaren sayılan karakterdir. Firefox satır ve sütun bildirir. Hatanın gerçek nedeni çoğu zaman bildirilen konumdan hemen önceki karakterdedir: unutulmuş bir virgül, fazladan bir virgül veya kapanmamış bir tırnak gibi.
Unexpected token hatası neden çıkar?
Bu hata, ayrıştırıcının JSON kurallarına göre o noktada bulunmaması gereken bir karakter gördüğünü gösterir. En sık nedenler tek tırnak, tırnaksız anahtar, sondaki virgül, yorum satırı ve kopyalama sırasında gelen akıllı tırnaklardır. JSON yerine bir HTML hata sayfası yapıştırdıysan da metin < işaretiyle başladığı için aynı hata görülür.
Araç JSON Schema doğrulaması yapıyor mu?
Hayır. Araç yalnızca söz dizimi doğrulaması yapar; yani metnin geçerli bir JSON olup olmadığını kontrol eder. Bir alanın zorunlu olup olmadığı, değerin türü veya izin verilen aralık gibi kurallar JSON Schema ile tanımlanır ve bu araçta kontrol edilmez. Ağaç görünümü veya alan bazlı düzenleme özelliği de bulunmaz; çıktı düz metin olarak sunulur.
JSON dosyası düzenleme için kullanabilir miyim?
Evet. Dosyanın içeriğini metin düzenleyicinden kopyalayıp JSON verisi alanına yapıştır, gerekli değişikliği yap ve Dönüştür ile hem doğrula hem biçimlendir. Sonucu İndir düğmesiyle .json uzantılı dosya olarak kaydedebilirsin. Araç doğrudan dosya yükleme sunmaz; 1 MiB sınırı içinde kalan içerikler için kopyala ve yapıştır yöntemi kullanılır.
Yapıştırdığım JSON bir yere kaydediliyor mu?
Hayır. Biçimlendirme ve doğrulama tamamen tarayıcında yapılır; JSON metni Falanca sunucularına gönderilmez, veritabanına yazılmaz ve geçmiş olarak saklanmaz. Sayfayı kapattığında ya da Temizle düğmesine bastığında içerik ekrandan silinir. Bu nedenle API anahtarı veya token içeren yanıtları incelemek için uygun bir seçenektir; yine de ekranını paylaşırken dikkatli ol.